دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف متوپرولول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص قلب و زنان): مصرف متوپرولول در دوران بارداری باید صرفاً تحت نظر مستقیم متخصص قلب و
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی با نظر پزشک): ترشح متوپرولول در شیر مادر بسیار اندک است و در دوزهای استاندارد
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص متوپرولول با مسدود کردن اثر آدرنالین بر قلب، ضربان قلب و شدت انقباض آن را متعادل کرده و برای کنترل فشار خون، تپش قلب، درد قفسه سینه (آنژین)، نارسایی قلبی و پیشگیری از میگرن استفاده میشود. [۱][۴]
آنتاگونیست رقابتی گیرنده‌های بتا-آدرنرژیک (انتخابی قلبی β1) که ضربان قلب (کرونوتروپی)، سرعت هدایت گره AV (دروموتروپی)، قدرت انقباض و ترشح رنین کلیوی را کاهش داده و مصرف اکسیژن میوکارد را پایین می‌آورد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- کنترل پرفشاری خون شریانی (Hypertension) جهت کاهش خطر سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیوی [۱][۲][۵]
- مدیریت نارسایی مزمن قلبی، آنژین صدری (بیماری عروق کرونر) و محافظت از کلیه در بیماران دیابتی (کاهش پروتئینوری) [۱][۲]
- تنظیم ضربان قلب، کاهش بار کاری عضله میوکارد و پیشگیری از بازسازی نامطلوب بطن چپ پس از سکته قلبی [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲متوپرولول تارتارات (معمولی ۵۰mg): ۲۵ تا ۱۰۰ میلیگرم دو بار در روز (هر ۱۲ ساعت همراه یا بلافاصله بعد از غذا) | متوپرولول سوکسینات آهسته‌رهش (ER/Zero-Order): ۴۷.۵ تا ۱۹۰ میلیگرم یک‌بار در روز صبح‌ها (مدت درمان: درمان نگهدارنده مستمر؛ قطع ناگهانی متوپرولol مطلقاً ممنوع است (خطر تاکی‌کاردی برگشتی شدید و سکته قلبی!)) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (افزایش جذب) (غذا متابولیسم عبور اول کبدی متوپرولول را کم کرده و فراهمی زیستی آن را حدود ۴۰٪ افزایش می‌دهد.)
بلع کامل با آب (خرد کردن یا جویدن اکیداً ممنوع!) (خرد کردن یا جویدن قرص آهسته‌رهش/مقاوم به اسید باعث تخریب سامانه دارورسانی و آزادسازی ناگهانی کل دوز میشود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در ساعات ثابت روزانه طبق دستور متخصص قلب (هشدار حیاتی: قرص‌های بتابلاکر را هرگز به طور ناگهانی قطع نکنید؛ قطع ناگهانی باعث جهش ضربان قلب، فشار خون و خطر سکته قلبی میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص قلب و زنان): مصرف متوپرولول در دوران بارداری باید صرفاً تحت نظر مستقیم متخصص قلب و زنان تنظیم شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی با نظر پزشک): ترشح متوپرولول در شیر مادر بسیار اندک است و در دوزهای استاندارد درمانی تحت نظر پزشک با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- آسم برونشیال فعال، برادی‌کاردی شدید سینوسی، بلوک قلبی درجه ۲ و ۳ و شوک کاردیوژنیک
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — متوپرولول (Metoprolol)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/metoprolol.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 02073 | کد جهانی WHO ATC: C07AB02 (Metoprolol).