دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف پتاسیم
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (استفاده در اورژانس‌های بارداری تحت نظر متخصص): تجویز پتاسیم کلراید در شرایط حیاتی و اورژانسی مادر باردار صرف
۲. شیردهی (قابل استفاده در شرایط حاد درمانی): تحت نظارت پزشک در بیمارستان تجویز می‌گردد. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپول پتاسیم کلراید (KCl) برای جبران افت شدید پتاسیم خون در بیماران بستری استفاده میشود و حتماً باید داخل سرم رقیق شده و به آرامی انفوزیون گردد. [۱][۴]
تامین مستقیم کاتیون اصلی درون‌سلولی (K+) جهت حفظ پتانسیل استراحت غشای سلول‌های میوکارد، اعصاب و عضلات اسکلتی و اصلاح آریتمی‌های ناشی از هیپوکالمی. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- تامین مایعات، الکترولیت‌ها و انرژی وریدی در کم‌آبی بدن، هیپوگلیسمی یا به عنوان حامل استریل داروهای تزریقی بیمارستانی [۱][۲][۵]
- حفظ تعادل آب، الکترولیت‌ها، اسید-باز و فشار اسمزی خون در بیماران بستری [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تجویز به فرم آمپول / ویال تزریقی (۲ میلی‌اکی‌والان/۱ میلی‌لیتر، ۱ میلی‌اکی‌والان/۱ میلی‌لیتر، ۷.۵ ٪) از مسیر مجاز (وریدی آهسته، انفوزیون در سرم، عضلانی عمیق یا زیرجلدی) بر اساس شدت علائم بالینی، وزن بیمار و وضعیت همودینامیک تحت نظارت پزشک (مدت درمان: تک‌نوبت در اورژانس یا دوره کوتاه بستری تا امکان تغییر به درمان خوراکی) [۱][۲][۵]
هشدار جعبه سیاه: تزریق مستقیم و رقیق‌نشده آمپول پتاسیم کلراید داخل رگ مطلقاً ممنوع و کشنده است! (آمپول KCl غلیظ باید حتماً در حداقل ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ سی‌سی سرم نرمال‌سالین کاملاً رقیق و مخلوط شده و با سرعت حداکثر ۱۰ تا ۲۰ میلی‌اکی‌والان در ساعت انفوزیون شود؛ تزریق مستقیم وریدی باعث ایست قلبی فوری میشود.)
رعایت سازگاری محلول و کنترل باز بودن رگ پیش از انفوزیون (از اختلاط داروهای ناسازگار (مانند سدیم بی‌کربنات با کلسیم یا کاتکول‌آمین‌ها) در یک مسیر وریدی خودداری شود.)
صرفاً تحت نظارت مستقیم تیم درمان در بیمارستان تجویز می‌گردد.
تجویز بر اساس پایش لحظه‌ای علائم حیاتی و آزمایش‌های بیمارستانی (تنظیم دوز توسط پزشک اورژانس، قلب یا متخصص مراقبت‌های ویژه انجام میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (استفاده در اورژانس‌های بارداری تحت نظر متخصص): تجویز پتاسیم کلراید در شرایط حیاتی و اورژانسی مادر باردار صرفاً طبق پروتکل بیمارستانی و تحت نظر متخصص انجام میشود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (قابل استفاده در شرایط حاد درمانی): تحت نظارت پزشک در بیمارستان تجویز می‌گردد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- هایپرکالمی (پتاسیم بالای خون) یا نارسایی شدید کلیوی همراه با الیگوری/آنوری
- تزریق مستقیم وریدی بدون رقیق‌سازی در سرم
- موارد منع مصرف اختصاصی پتاسیم کلراید بر اساس وضعیت همودینامیک و الکترولیتی بیمار
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید پتاسیم خون (هایپرکالمی خطرناک و ایست قلبی) [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — پتاسیم (Potassium Chloride)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00941 | کد جهانی WHO ATC: A02BC01 (Potassium Chloride).