دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف پروپرانولول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص قلب و زنان): مصرف پروپرانولول در دوران بارداری باید صرفاً تحت نظر مستقیم متخصص قلب
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی با نظر پزشک): ترشح پروپرانولول در شیر مادر بسیار اندک است و در دوزهای استاندار
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص پروپرانولول با مسدود کردن اثر آدرنالین بر قلب، ضربان قلب و شدت انقباض آن را متعادل کرده و برای کنترل فشار خون، تپش قلب، درد قفسه سینه (آنژین)، نارسایی قلبی و پیشگیری از میگرن استفاده میشود. [۱][۴]
آنتاگونیست رقابتی گیرنده‌های بتا-آدرنرژیک (غیرانتخابی β1 و β2) که ضربان قلب (کرونوتروپی)، سرعت هدایت گره AV (دروموتروپی)، قدرت انقباض و ترشح رنین کلیوی را کاهش داده و مصرف اکسیژن میوکارد را پایین می‌آورد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- کنترل پرفشاری خون شریانی (Hypertension) جهت کاهش خطر سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیوی [۱][۲][۵]
- مدیریت نارسایی مزمن قلبی، آنژین صدری (بیماری عروق کرونر) و محافظت از کلیه در بیماران دیابتی (کاهش پروتئینوری) [۱][۲]
- تنظیم ضربان قلب، کاهش بار کاری عضله میوکارد و پیشگیری از بازسازی نامطلوب بطن چپ پس از سکته قلبی [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲اضطراب عملکردی و تپش قلب موقعیتی: ۱۰ تا ۲۰ میلیگرم ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از موقعیت استرس‌زا، یا ۱۰ تا ۲۰ میلیگرم ۲ تا ۳ بار در روز | لرزش دست: شروع با ۴۰ میلیگرم دو بار در روز و تنظیم تا ۱۲۰ میلیگرم در روز (مدت درمان: بر حسب نیاز در اضطراب موقعیتی؛ یا مصرف منظم روزانه با کاهش پله‌ای هنگام قطع) [۱][۲][۵]
همیشه در وضعیت ثابت نسبت به غذا (همیشه با غذا یا همیشه ناشتا) (غذا فراهمی زیستی پروپرانولول را تغییر می‌دهد؛ بنابراین باید همیشه به یک روش ثابت (همیشه با غذا یا همیشه با شکم خالی) مصرف شود.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در ساعات ثابت روزانه طبق دستور متخصص قلب (هشدار حیاتی: قرص‌های بتابلاکر را هرگز به طور ناگهانی قطع نکنید؛ قطع ناگهانی باعث جهش ضربان قلب، فشار خون و خطر سکته قلبی میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص قلب و زنان): مصرف پروپرانولول در دوران بارداری باید صرفاً تحت نظر مستقیم متخصص قلب و زنان تنظیم شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی با نظر پزشک): ترشح پروپرانولول در شیر مادر بسیار اندک است و در دوزهای استاندارد درمانی تحت نظر پزشک با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- آسم برونشیال فعال، برادی‌کاردی شدید سینوسی، بلوک قلبی درجه ۲ و ۳ و شوک کاردیوژنیک
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — پروپرانولول (Propranolol)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01067 | کد جهانی WHO ATC: C07AA05 (Propranolol).