دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف رزوواستاتین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگرافهای بینالمللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): کلسترول برای تکامل جنین ضروری است؛ به محض اطلاع از بارداری مصرف استاتین باید با نظر
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): به دلیل ترشح در شیر مادر و اختلال در متابولیسم لیپید نوزاد، در شیردهی توصیه نمیشود.
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱رزوواستاتین ساخت کلسترول بد (LDL) را در کبد مهار کرده، چربیهای مضر خون را کاهش میدهد و رسوب چربی در دیواره رگهای قلب را متوقف و پایدار میکند. [۱][۴]
مهارکننده رقابتی، انتخابی و قوی آنزیم HMG-CoA ردوکتاز (آنزیم محدودکننده سرعت سنتز کلسترول در کبد). با افزایش تعداد گیرندههای LDL در سطح هپاتوسیتها، برداشت و کاتابولیسم LDL-C و VLDL را تشدید کرده و سطح ApoB و تریگلیسیرید را کاهش و HDL-C را افزایش میدهد. [۲][۵]
مدت زمانی که طول میکشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی میرسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان هیپرکلسترولمی اولیه و دیسلیپیدمی مختلط (کاهش LDL، کلسترول تام و تریگلیسیرید) [۱][۲]
- پیشگیری اولیه و ثانویه از سکته قلبی، سکته مغزی و نیاز به آنژیوپلاستی در بیماران پرخطر [۱][۵]
- کاهش پیشرفت آترواسکلروز (گرفتگی عروق کرونر) به عنوان درمان کمکی در کنار رژیم غذایی [۱][۳]
- درمان هیپرکلسترولمی فامیلی هتروزیگوت و هموزیگوت در بزرگسالان و کودکان بالای ۸ سال [۱][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
- پایدارسازی پلاکهای عروقی در فاز حاد سندرم حاد کرونری (دوز استاتین با شدت بالا) — علت تجویز: اثرات ضدالتهابی پلیتروپیک (کاهش hs-CRP) و بهبود عملکرد اندوتلیال عروق کرونر. [۲]
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز شروع معمول: ۵ تا ۱۰ میلیگرم یکبار در روز؛ در صورت نیاز تنظیم دوز پس از ۴ هفته تا ۲۰ میلیگرم در روز (در بیماران آسیایی و سالمندان شروع با ۵ میلیگرم توصیه میشود) (مدت درمان: درمان مستمر و طولانیمدت همراه با پایش پروفایل چربی خون (Lipid Profile)) [۱][۲][۵]
عدم مصرف آنتیاسید تا ۲ ساعت بعد از دارو (مصرف با یا بدون غذا بلامانع است، اما تا ۲ ساعت بعد از مصرف رزوواستاتین نباید آنتیاسیدهای حاوی آلومینیوم و منیزیم مصرف شوند (کاهش ۵۰٪ جذب).)
بلع کامل قرص (نصف کردن فقط در قرصهای خطدار مجاز است) (از پودر کردن یا جویدن قرص خودداری شود؛ در صورت بلع دشوار با آب فراوان میل شود.)
به محض یادآوری مصرف کنید؛ اما اگر کمتر از ۱۲ ساعت تا دوز بعدی زمان باقی است، نوبت فراموششده را رها کنید و هرگز ۲ قرص همزمان نخورید.
هر ساعت ثابت از شبانهروز (ترجیحاً شبها) (به دلیل نیمهعمر ۱۹ ساعته در هر ساعتی موثر است، اما سنتز کلسترول کبد در شب به اوج میرسد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): کلسترول برای تکامل جنین ضروری است؛ به محض اطلاع از بارداری مصرف استاتین باید با نظر پزشک قطع شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): به دلیل ترشح در شیر مادر و اختلال در متابولیسم لیپید نوزاد، در شیردهی توصیه نمیشود. [۱][۳][۵]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- بیماری فعال کبدی یا افزایش پایدار و بدون علت آنزیمهای ترانسآمیناز کبدی
- دوران بارداری و شیردهی
- نارسایی شدید کلیوی برای دوز ۴۰ میلیگرم
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش چندبرابری سطح خونی رزوواستاتین و خطر بالای تخریب عضلانی (رابدومیولیز) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: تجمع پلاسمایی استاتین و افزایش ریسک میوپاتی حاد [۲][۵]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیکاهش ۵۰ درصدی جذب گوارشی رزوواستاتین در صورت مصرف همزمان [۱، ۲، ۳]
احتمال افزایش INR و تقویت اثر ضدانعقادی وارفارین [۱، ۳]
منابع و مراجع علمی شمارهگذاریشده در متن — رزوواستاتین (Rosuvastatin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 06454 | کد جهانی WHO ATC: C10AA07 (Rosuvastatin).