دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف سالبوتامول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن و قابل استفاده در بارداری با نظر پزشک): استفاده از سالبوتامول برای کنترل علائم تنفسی و آسم در دوران بار
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱سالبوتامول عضلات منقبض‌شده دیواره نایژه‌ها (برونش‌ها) را شل کرده یا التهاب مجاری هوایی را کاهش می‌دهد تا تنفس در مبتلایان به آسم و COPD راحت شود. [۱][۴]
تنظیم تون عضلات صاف برونش، کاهش التهاب مخاط تنفسی یا مهار انقباض برونش متناسب با فارماکولوژی Salbutamol. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- تسکین سریع و اورژانسی برونکواسپاسم حاد (تنگی نفس، خس‌خس سینه و حمله حاد آسم) به عنوان اسپری نجات کوتاه‌اثر (SABA) [۱][۲][۵]
- پیشگیری از برونکواسپاسم ناشی از ورزش (Exercise-Induced Bronchospasm) با استنشاق ۱۵ دقیقه پیش از فعالیت بدنی [۱][۲][۵]
- مدیریت برونکواسپاسم برگشت‌پذیر در بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) و برونشیت مزمن [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۱ تا ۲ پاف استنشاقی هر ۴ تا ۶ ساعت بر حسب نیاز هنگام بروز تنگی نفس یا خس‌خس سینه (حداکثر ۸ تا ۱۲ پاف در ۲۴ ساعت) (مدت درمان: مصرف هنگام نیاز (PRN)؛ اگر بیش از ۲ بار در هفته به اسپری سالبوتامول نیاز دارید، نشان‌دهنده عدم کنترل آسم و نیاز به اسپری کورتونی نگهدارنده است) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه میشود).)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
طبق فواصل منظم روزانه (کنترل بهینه علائم شبانه و روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن و قابل استفاده در بارداری با نظر پزشک): استفاده از سالبوتامول برای کنترل علائم تنفسی و آسم در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک متخصص انجام گیرد. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت مفرط یا آنافیلاکسی به سالبوتامول (Salbutamol) یا هر یک از اجزای فرمولاسیون
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — سالبوتامول (Salbutamol)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/albuterol.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01112 | کد جهانی WHO ATC: R03AC02 (Salbutamol).