دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف سوماتروپین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم پزشک متخصص): مصرف در بارداری نیازمند بررسی دقیق رده ایمنی توسط متخصص است. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپول/ویال/قلم سوماتروپین یک فرآورده هورمونی تخصصی است که تحت نظر مستقیم متخصص غدد، زنان و نازایی یا ارولوژی طبق تقویم دقیق درمانی تزریق میشود. [۱][۴]
اتصال اختصاصی به گیرنده‌های هورمونی هسته‌ای یا غشایی در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد/تیروئید/استخوان (یا مهار لیگاند RANKL در دنوزومب / تحریک استئوبلاست‌ها در تری‌پاراتاید) جهت تنظیم فیزیولوژیک اندام هدف. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان کوتاهی قد ناشی از کمبود ترشح هورمون رشد درون‌زاد (GHD)، سندرم ترنر، سندرم نونان، نارسایی مزمن کلیه و کودکان متولدشده کوچک‌تر از سن بارداری (SGA) [۱][۲][۵]
- درمان جایگزینی کمبود هورمون رشد اثبات‌شده در بزرگسالان (ناشی از ضایعات هیپوفیز یا هیپوتالاموس) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲محاسبه دقیق دوز بر اساس سطح بدن بیمار (BSA بر حسب mg/m²) یا وزن بدن (mg/kg) مطابق پروتکل اختصاصی فوق‌تخصص خون و آنکولوژی (۴ واحد، ۱۰ واحد/۱ میلیلیتر، ۱۶ واحد، ۱۵ واحد/۱ میلیلیتر) (مدت درمان: بر اساس تعداد سیکل‌های شیمی‌درمانی یا پروتکل بیولوژیک (معمولاً سیکل‌های ۱۴، ۲۱ یا ۲۸ روزه)) [۱][۲][۵]
تزریق دقیق مطابق مسیر درج‌شده روی آمپول/ویال (زیرجلدی، عضلانی یا وریدی) (رعایت مسیر صحیح تزریق از بروز عوارض موضعی و سیستمیک جلوگیری می‌کند.)
رعایت استریلیتی کامل و آسپیراسیون پیش از تزریق عضلانی آمپول‌های روغنی (اطمینان از عدم ورود نوک سوزن به داخل عروق خونی پیش از تزریق عضلانی.)
در صورت فراموشی یا تاخیر، به ویژه در داروهای هورمونی و باروری، فوراً با پزشک معالج هماهنگ کنید.
مطابق برنامه زمانی و تقویم تجویزشده توسط پزشک معالج (در هورمون‌های باروری (IVF) ساعت دقیق تزریق (مثلاً آمپول HCG یا ستروрелиکس) باید با دقت ساعت و دقیقه رعایت شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم پزشک متخصص): مصرف در بارداری نیازمند بررسی دقیق رده ایمنی توسط متخصص است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط به سوماتروپین یا اجزای فرمولاسیون آمپول
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: پیش از تزریق، فهرست کامل داروهای مصرفی بیمار توسط پزشک بررسی گردد [۱][۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — سوماتروپین (Somatropin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/somatropin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01161 | کد جهانی WHO ATC: H02AB06 (Somatropin).