دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف تتراسایکلین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در بارداری (تغییر رنگ دندان و آسیب استخوان/غضروف جنین)): تتراسایکلین در استخوان و دندان‌های در حال تکا
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف تتراسایکلین در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود.
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱تتراسایکلین با تخریب دیواره سلولی یا توقف ساخت پروتئین و DNA باکتری‌های بیماری‌زا، عفونت باکتریایی را ریشه‌کن می‌کند (روی سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی ساده اثری ندارد). [۱][۴]
اتصال به زیرواحد 30S ریبوزوم باکتری و مهار سنتز پروتئین‌های حیاتی میکروارگانیسم. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان آکنه ولگاریس التهابی متوسط تا شدید، روزاسه، عفونت‌های تنفسی آتیپیک (مایکوپلاسما و کلامیدیا) و سینوزیت حاد [۱][۲][۵]
- درمان خط اول تب مالت (بروسلوز در ترکیب با ریفامپین یا استرپتومایسین)، عفونت‌های کلامیدیایی دستگاه تناسلی و بیماری لایم/ریکتزیا [۱][۲]
- درمان زخم معده ناشی از هلیکوباکتر پیلوری (در رژیم چهاردارویی) و پیشگیری دارویی از مالاریا در مسافران مناطق بومی [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز استاندارد بزرگسالان بر اساس کانون عفونت: مصرف منظم از دوزهای (۱ ٪، ۲۵۰ میلیگرم، ۳ ٪) در فواصل زمانی دقیق (هر ۸ یا ۱۲ ساعت) جهت حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
با یک لیوان پر آب در حالت ایستاده/نشسته (تا ۳۰ دقیقه دراز نکشید تا مری زخم نشود) (تضمین جذب کامل و پیشگیری از تحریک گوارشی.)
بلع کامل کپسول با یک لیوان آب (از باز کردن یا جویدن کپسول خودداری شود) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتی‌بیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در بارداری (تغییر رنگ دندان و آسیب استخوان/غضروف جنین)): تتراسایکلین در استخوان و دندان‌های در حال تکامل جنین رسوب کرده و باعث تغییر رنگ دائمی دندان‌ها میشود و در بارداری ممنوع است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف تتراسایکلین در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به تتراسایکلین یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • [نیازمند فاصله زمانی: حداقل ۲ ساعت قبل یا ۴ تا ۶ ساعت بعد از آنتی‌بیوتیک] قرص کلسیم، آهن، زینک، منیزیم و شربت‌های آنتی‌اسید معده: تشکیل کمپلکس کیلیت نامحلول و کاهش ۹۰ درصدی جذب آنتی‌بیوتیک! [۱][۲][۳] • ۱. شیر و لبنیات (ممنوع / نیازمند فاصله حداقل ۲ ساعته): مصرف شیر، ماست، دوغ و پنیر تا ۲ ساعت قبل و بعد از این آنتی‌بیوتیک ممنوع است زیرا کلسیم لبنیات مانع جذب دارو میشود. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل در طول درمان عفونت ممنوع است.
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیتشکیل کمپلکس کیلیت نامحلول و کاهش ۹۰ درصدی جذب آنتی‌بیوتیک! [۱، ۲، ۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — تتراسایکلین (Tetracycline)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01206 | کد جهانی WHO ATC: J01AA07 (Tetracycline).