دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف وانکومایسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص در عفونت‌های جدی بارداری): ارزیابی سود و زیان توسط متخصص عفونی و زنان الزامی است. [۱
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش نوزاد از نظر اسهال یا برفک دهان)): با مشورت پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱ویال وانکومایسین یک آنتی‌بیوتیک بیمارستانی حیاتی برای درمان عفونت‌های باکتریایی شدید و مقاوم (به‌ویژه استافیلوکوک مقاوم به متی‌سیلین MRSA در عفونت خون، استخوان، ریه و دریچه قلب) است. [۱][۴]
اتصال با میل ترکیبی بالا به انتهای D-alanyl-D-alanine پیش‌سازهای پپتیدوگلیکان دیواره سلولی باکتری‌های گرم مثبت (از جمله MRSA و انتروکوک‌ها) و مهار پلیمریزاسیون دیواره سلولی. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان عفونت‌های شدید سیستمیک، تنفسی، ادراری-کلیوی، پوستی، استخوانی یا سپسیس ناشی از میکروارگانیسم‌های حساس به وانکومایسین [۱][۲][۵]
- استفاده در پروتکل‌های آنتی‌بیوتیک‌درمانی تجربی یا هدفمند بیمارستانی بر اساس جواب کشت و آنتی‌بیوگرام [۱][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز استاندارد بزرگسالان بر اساس کانون عفونت: مصرف منظم از دوزهای (۵۰۰ میلی‌گرم، ۱ g) در فواصل زمانی دقیق (هر ۸ یا ۱۲ ساعت) جهت حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
انفوزیون وریدی بسیار آهسته طی حداقل ۶۰ تا ۹۰ دقیقه (تزریق سریع اکیداً ممنوع!) (انفوزیون سریع وانکومایسین باعث آزادسازی شدید هیستامین، برافروختگی و قرمزی شدید گردن و بالاتنه و افت فشار خون (واکنش Red Man Syndrome) میشود.)
رقیق‌سازی فقط با حلال استریل مجاز (آب مقطر / نرمال‌سالین ۰.۹٪ یا دکستروز ۵٪ طبق بروشور) (همواره محلول آماده شده را پیش از تزریق از نظر شفافیت بررسی کنید.)
تزریق نوبت‌ها در بخش بستری یا درمانگاه باید سر ساعت دقیق انجام شود.
رعایت دقیق فواصل زمانی هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت طبق دستور پزشک (تکمیل کامل دوره درمان آنتی‌بیوتیکی برای پیشگیری از بازگشت عفونت و مقاومت میکروبی ضروری است.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص در عفونت‌های جدی بارداری): ارزیابی سود و زیان توسط متخصص عفونی و زنان الزامی است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش نوزاد از نظر اسهال یا برفک دهان)): با مشورت پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید (آنافیلاکسی یا واکنش پوستی شدید) به وانکومایسین یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید شدید سمیت کلیوی (نفروتوکسیسیتی) و سمیت شنوایی (اتوتوکسیسیتی) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: افزایش INR و خطر خونریزی؛ پایش آزمایش PT/INR در طول دوره آنتی‌بیوتیک‌درمانی ضروری است [۱][۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — وانکومایسین (Vancomycin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/vancomycin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01276 | کد جهانی WHO ATC: J01XA01 (Vancomycin).